IANNIS XENAKIS: W 1954 wypracowałem muzykę skonstruowaną w oparciu o pryncypia indeterminizmu; dwa lata później nazwałem ją Muzyką Stochastyczną. Prawidła rachunku prawdopodobieństwa weszły w skład kompozycji przez konieczność. Inne ścieżki także wiodą do tego stochastycznego skrzyżowania, przede wszystkim naturalne zjawiska, jak na przykład zderzenie gradu lub deszczu z twardą powierzchnią, albo głosy cykad na polu latem. Takie zjawiska dźwiękowe składają się z tysięcy osobnych dźwięków. To całościowe zjawisko artykułuje się i tworzy plastyczną formę czasu, która kieruje się aleatorycznymi i stochastycznymi regułami. Jeżeli ktoś zażyczy stworzyć sobie z tego wielość nut, jak w strunowym pizzicati, musi znać stosowne reguły matematyczne, które nie są niczym innym jak wyrazem ciągu logicznego, zwartego i treściwego myślenia. Wszyscy obserwowali kiedyś dźwiękowy fenomen politycznego tłumu setek czy tysięcy ludzi. Ludzka rzeka wykrzykuje hasło w jednolitym rytmie, potem następny slogan dochodzi z czoła demonstracji, szybko roznosi się na całość pochodu i zastępuje poprzedni. Fala zmiany przechodząca od czoła do ogona. Okrzyk wypełnia miasto, a niepohamowana siła głosu i rytmu sięga zenitu. To przejaw wielkiej siły i piękna swoistej dziczy. Kiedy następuje starcie między demonstrantami a przeciwnikiem- doskonały rytm ostatniego okrzyku załamuje się w ogromnym zgiełku różnych okrzyków i roznosi się w tył pochodu. Wyobraź sobie na dodatek odgłosy strzałów, pełno karabinów maszynowych i gwizd kul dodających swoje punktowanie do tego totalnego zamieszania. Tłum zostaje natychmiast rozproszony, a po wizualnym i dźwiękowym piekle następuje uderzający spokój, pełen pyłu, rozpaczy i śmierci. Abstrahując od politycznego czy moralnego kontekstu, statystyczne reguły takich zdarzeń, są takie same jak te cykad lub deszczu. To jest następstwo przejścia od zupełnego uporządkowania do totalnego rozbicia, zamieszania w narastający lub eksplozywny sposób. To reguły stochastyczne. Dotykamy tu jednego z wielkich problemów, który pochłaniał ludzką inteligencję od antyku: ciągłą albo nieciągłą transformację... transformację. Iannis Xenakis Formalized Music, 1955 © IANNIS XENAKIS GÓRA    VARIA    SPIS